Hôm nay, Ngày 24 tháng 6 năm 2019

Mỹ chặn đứng bàn tay Nga thâu tóm Qatar và Trung Đông? (28/03/2018 07:53 AM)

Huy Bình

Trong bối cảnh đang có những mâu thuẫn với Mỹ và Saudi Arabia, UAE; Qatar đang có động thái xích lại gần Nga. Nhưng điều đó liệu có dễ dàng?


Mỹ đánh tiếng rời bỏ căn cứ không quân Al-Udeid để cảnh cáo Qatar đang “đi chệch đường”
Mỹ đánh tiếng rời bỏ căn cứ không quân Al-Udeid để cảnh cáo Qatar đang “đi chệch đường”

Tối ngày 25/3, Quốc vương Qatar Tamim Ben Hamad Al Thani đã tới Moscow, bắt đầu chuyến thăm Nga chính thức 2 ngày (từ ngày 26 đến 27/3). Ông đã có cuộc hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Dimitri Medvedev, Bộ trưởng Ngoại giao Sergey Lavrov, Bộ trưởng Quốc phòng Sergey Shoigu...

Trong cuộc hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 26/3, Quốc vương Qatar đã thảo luận về hợp tác trong lĩnh vực thương mại, kinh tế và nhân đạo, cũng như các vấn đề cụ thể trong chương trình nghị sự quốc tế và tất nhiên là các vấn đề của Qatar và Trung Đông.

Theo giới truyền thông Nga, chính quyền Moscow và Doha sẽ tăng cường các nỗ lực tìm kiếm giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng Syria, đạt được sự ổn định trong thị trường năng lượng và hợp tác chặt chẽ trong việc chuẩn bị cho World Cup vào năm 2018 và 2022.

Những đề tài này và một số chủ đề khác đã được thảo luận tại Moscow trong các cuộc đàm phán của Tổng thống Vladimir Putin với Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad al-Thani.

Chuyến thăm Nga là chuyến công du lần đầu tiên của Quốc vương Qatar với tư cách nguyên thủ quốc gia. Lý do cho chuyến thăm của ông chính trong thời điểm này là gì? Đoàn đại biểu cấp cao như vậy thảo luận vấn đề gì?

Bình luận về chuyến thăm này, một chuyên gia Qatar nhận định rằng, trọng tâm chuyến thăm của Quốc vương Qatar sẽ là cuộc khủng hoảng hiện nay ở Trung Đông và theo ông, Nga sẽ giúp đỡ nước này giải quyết tình trạng khủng hoảng ở Vùng Vịnh.

Viện sĩ Qatar, nhà báo Ali al Heil cho biết rằng, những nguyên nhân thúc đẩy nhà lãnh đạo tối cao của Qatar tiến hành chuyến thăm này bao gồm 3 nguyên nhân chính:

Thứ nhất:  Chuyến thăm này là kết quả trực tiếp của những thay đổi chính trị ở Washington. Cựu Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson đã có một quan điểm khách quan về cuộc khủng hoảng ở Vịnh Ba Tư, nhưng từ bây giờ mọi thứ sẽ khác.

Chức vụ người đứng đầu Bộ Ngoại giao rơi vào tay Mike Pompeo, người có định kiến về cuộc khủng hoảng ở Vịnh và đứng về phía Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Vương quốc Arabia Saudi. Do đó, Qatar rất quan ngại về chính sách Trung Đông sắp tới của chính quyền Donald Trump.

Trước đây, Giáo sư Atef Abdel Jawad thuộc Đại học George Washington, chuyên gia về quan hệ Mỹ-Trung Đông đã nhận xét về những lập trường mâu thuẫn của Mỹ đối với Qatar rằng: Nhà Trắng muốn giải quyết tình hình Qatar bằng phương pháp “cây gậy và cà rốt”, mà Trump là cây gậy còn Tillerson là củ cà rốt. Thế nhưng, hiện hay củ cà rốt đã bị thay bằng cây gậy thứ hai là Mike Pompeo.

Thứ hai:  Viện sĩ Ali al Heil nhấn mạnh rằng, Quốc vương Qatar vừa trở về từ chuyến công du Washington. Theo nhận định của ông, dường như kết quả của chuyến thăm Hoa Kỳ cho thấy có rất nhiều điều thay đổi không có lợi cho Qatar.

Mới đây nhất, giới truyền thông Trung Đông cho biết, Mỹ đã quyết định di chuyển máy bay và lực lượng, phương tiện bảo đảm từ Al-Udeid ở Qatar tới Căn cứ Không quân Prince Sultan (Prince Sultan Air Base) ở trung tâm Saudi Arabia, gần Al Kharj, cách thủ đô Riyadh 77 km về phía Nam.

Nếu Mỹ rời khỏi căn cứ không quân Al-Udeid thì đây sẽ là đòn mạnh giáng vào chính quyền Doha, bởi từ lâu, căn cứ này chính là cái ô bảo vệ cho Qatar. Mặc dù ngay sau đó Lầu Năm Góc đã lên tiếng phủ nhận, nhưng rất có thể những tin đồn này là do chính Washington tung ra để cảnh cáo chính quyền Doha đang “đi chệch đường” trong quan hệ với Mỹ, khi xích lại gần Iran, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ.

Thứ ba:  Tháng 6 năm ngoái, Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE), Bahrain và Ai Cập đã buộc tội Doha hỗ trợ khủng bố Hamas của Palestine và “Anh em Hồi giáo” ở Ai Cập, có liên hệ mờ ám với Iran và phá vỡ quan hệ ngoại giao với Qatar.

Chính quyền Doha đã bác bỏ cáo buộc của họ và chính sách bao vây, trừng phạt nước này của Mỹ và các nước Saudi, UAE, liên quan đến việc họ đang phá hoại chính sách độc lập của Qatar cũng như ghen tức với sự thành công về kinh tế của quốc gia này.

Ông Ali al-Hale nhận xét rằng, Doha hiểu rằng, Washington có lợi lớn trong việc kéo dài cuộc khủng hoảng hiện tại ở vùng Vịnh, trong đó có khủng hoảng Qatar, bởi vì kim ngạch bán vũ khí đang tăng lên và các đồng minh của Hoa Kỳ ở đây càng ngày càng phụ thuộc nhiều hơn vào Mỹ.

Chuyến thăm Moscow của Quốc vương Qatar thể hiện với Hoa Kỳ và Saudi, UAE rằng, Doha vẫn có phương án lựa chọn, đó là Nga và Trung Quốc (tất nhiên điều này không có nghĩa là cần phải chấm dứt hợp tác chiến lược lâu dài với Hoa Kỳ và các nước Ả Rập trong Vịnh Persian).

Theo ông al-Hale, Nga đang gia tăng vị thế trên trường quốc tế, đặc biệt là ở Trung Đông. Qatar hiểu được điều đó và Doha muốn Nga có vị thế không kém hơn Mỹ ở Vịnh Ba Tư. Trong trường hợp Nga tăng cường can dự vào Trung Đông, sẽ có rất nhiều cơ hội để giải quyết cuộc khủng hoảng Syria và Qatar.

Tuy nhiên, giữa mong muốn và hiện thực là khoảng cách rất xa, việc trung hòa được mối quan hệ giữa Mỹ và Nga sẽ là bài toán rất khó đối với chính quyền Doha, bởi Washington thường không cho phép ai được “xích lại gần” Moscow, chứ đừng nói là ngả về phe của Nga.

Washington không cho phép ai được lựa chọn con đường đi riêng cho mình, với bất cứ nước nào muốn xây dựng quan hệ tốt đẹp với Nga, Nhà Trắng chỉ có một khẩu hiệu duy nhất: “Hoặc là bạn Mỹ hoặc là đối thủ của Mỹ”. Nếu chọn Nga, Qatar chỉ có con đường trở thành kẻ thù của Mỹ, liệu Doha có đủ can đảm làm điều đó? Câu hỏi này chỉ có họ mới trả lời được.

Huy Bình

 Trở về
Các bài viết khác: